Bezig met laden

Bezig met laden

Inspirerend herbestemmen

Inspirerend herbestemmen

31 maart 2010

inspirerend herbestemmenInspirerend herbestemmen van bestaande gebouwen. De laatste jaren hebben we prachtige resultaten mogen bereiken met het herbestemmen van bestaande gebouwen. Er kwamen een serie gebouwen op ons pad die hun functie verloren hadden en met een nieuwe functie begonnen zijn aan een heel nieuw leven. Vaak waren ze vervallen en stonden al een tijd leeg. Onderhoud werd niet meer uitgevoerd, de kachels gingen uit en de elementen kregen soms vrij spel. In gebouwen die leeg en zonder functie zijn, slaat verval snel toe. Er zijn nogal wat van die gebouwen die nutteloos en vervallen het aanzien van hun omgeving bepalen. Zonde, want met een nieuwe functie en een goed doordacht en uitgevoerd plan hunnen ze vaak weer decennia lang mee en krijgen ze weer betekenis voor de nieuwe gebruikers en de omgeving waarin ze staan.

Er zijn een aantal voormalige schoolgebouwen geweest die we restaureerden en renoveerden om ze geschikt te maken voor een nieuw gebruik. In Dokkum was het de voormalige landbouw-winterschool die we verbouwden voor Van der Gang Watches. Een modern horloge- en fijnmechanica bedrijf. De mooiste handgemaakte horloges worden nu vervaardigd in dit sfeervolle voormalige schoolgebouw. Vanuit heel Nederland komen klanten naar Dokkum om hun op maat gemaakte horloge speciaal bij deze eerste Nederlandse horlogefabriek te komen ophalen.

Het herbestemmen van gebouwen is een kunst op zich. Voor mij betekent het de kansen en de mogelijkheden van een bestaand gebouw benutten. Niet domweg slopen, maar de kwaliteiten ervan opzoeken en ze benadrukken met een inventieve, zorgvuldige en creatieve aanpak. Zo veel mogelijk kenmerkende elementen behouden en daaraan een nieuwe betekenis toekennen. Veelal bieden bestaande gebouwen veel ruimte die financieel met nieuwbouw niet te bereiken valt. Ook de royale plafondhoogtes vormen een dankbaar element met veel ruimtelijke belevingswaarde.

Op Ameland realiseerden we een medisch centrum in de voormalige MAVO in Nes. Waar aanvankelijk een bevriende aannemer van de opdrachtgever het halve gebouw wilde slopen om het gebouw geschikt te krijgen voor de artsen, hebben wij nu een plan gerealiseerd dat met handhaving van zo veel mogelijk bestaande ruimtes en met een aantal inspirerende ingrepen, het gebouw weer optimaal bruikbaar maakt. De vergroting van het gebouw is volledige in glas uitgevoerd. Hiermee is het een artsenpraktijk van deze tijd geworden. Vriendelijk en uitnodigend.

Het is met herbestemmen nodig om verder te kijken, dieper door te denken en mogelijkheden te herkennen. Het bedenken van de goede ruimtelijke structuur in de bestaande ruimtes is vaak dé drager voor een inspirerend en bruikbaar plan. We benaderen elke opgave via “de weg van de onbeperkte mogelijkheden“. “Alles kan tot het tegendeel bewezen is”.

Herbestemmen kan, mits er optimaal gebruik wordt gemaakt van de bestaande situatie, prachtige en betaalbare oplossingen bieden voor de nieuwe gebruikers. Je moet daarbij bereid zijn je als architect dienstbaar op te stellen aan het gebouw dat je verbouwt. Niet tegenwerken tegen de bestaande toestand, maar meebewegen met het pand en haar bestaande kwaliteiten benutten.

Afhankelijk van de ouderdom van een te herbestemmen gebouw houd ik me bezig met restaureren en renoveren. Bij restauratie ben je bezig de bestaande toestand te herstellen, te conserveren en de bestaande elementen weerbaar te maken voor een nieuwe toekomst. Bij renoveren is er meer vrijheid, ook hier herstel en conserveer je maar is er meer ruimte voor een vrijere interpretatie van bestaande elementen.

Op Ameland maken we op dit moment twee woningen in een monumentale oude boerderij. De boerderij wordt aan de buitenzijde helemaal gerestaureerd. Aan de binnenzijde wordt het bestaande casco en de gebintenstructuur gerestaureerd. De woningen worden met een modern inbouwpakket in de bestaande structuur gebouwd, los van het restauratiedeel. Revisibel heet dat in restauratietermen. Voor een boerderij op Schiermonnikoog die we verbouwen geldt hetzelfde. Hoewel deze boerderij geen monument is restaureren ook hier de karakteristieke elementen en bouwen een nieuwe indeling in het bestaande casco. Het is prachtig wonen in een modern en comfortabel huis waar restauratie en renovatie hand in hand gaan met nieuwe architectuur.

Voor de School in Suameer die op het moment wordt verbouwd tot woonhuis met een cursusruimte, is weer een ander concept toegepast. Hier wordt het bestaande schoolgebouw gerenoveerd en wordt woonruimte en cursusruimte in de bestaande klaslokalen gemaakt en zijn de slaapvertrekken in een bijpassende nieuwe vleugel ontworpen. Hier completeren en versterken oudbouw en nieuwbouw elkaar. Ook jonge gebouwen kunnen herbestemd worden. Een mooi voorbeeld hiervan is ons eigen kantoor. In een voormalig drinkwaterpompgebouw realiseerden we ons eigen kantoor. Door het slopen van een paar onbelangrijke tussenwanden ontstonden mooie royale en lichte werkruimtes die inspirerende werkplekken bieden aan ons team. Het industriële karakter van het gebouw is behouden en de structuur is ongewijzigd gebleven. Alle nieuwe toevoegingen zijn herkenbaar omdat ze gemaakt zijn van staal en glas. Het gebouw hebben we aan de buitenzijde volledig gerestaureerd en daarmee in haar oude glorie hersteld. De geschiedenis van het geheel is herkenbaar gebleven. Het is een gebouw waarin een allegaartje aan bouwstijlen te herkennen is. Het oorspronkelijke bouwdeel uit 1930, de tweede pompkamer van rond 1940 en de stijlwijziging van het geheel welke in 1950 doorgevoerd is.

Nu in 2010, 80 jaar na de bouw van het oorspronkelijke gebouw is de staat ervan als nieuw en kan ze nog minimaal 50 jaar mee. Een optimale vorm van duurzaamheid die dankzij herbestemming bereikt is. Van nog jongere datum is het uitvaartcentrum uit de jaren 80 aan de Rengerslaan in Leeuwarden. Dit gebouw staat ook alweer een aantal jaren voor het grootste deel leeg. Alleen op de bovenste verdieping is nog een klein deel van het oorspronkelijke personeel werkzaam. Het uitvaartdeel is al geruime tijd buiten gebruik. Het is een zeer solide gebouw. Eigenlijk veel te zwaar gebouwd, zoals meer gebouwen uit die tijd. Een tijd waarin de generatie van onze voorgangers soms als voor de eeuwigheid bouwden in een stijl die nadrukkelijk hun eigen persoonlijke opvattingen representeerde. Het gebouw is nogal apathisch en haar voormalige functie als uitvaartcentrum droeg in het recente verleden niet echt bij aan een snelle verkoop of verhuur ervan. De huidige eigenaar heeft het casco inmiddels uitgeruimd. Nu is aan de binnenzijde alleen de constructieve structuur zichtbaar. Het gebouw is daarmee zienderogen opgeknapt. Plotseling zijn mogelijkheden zichtbaar geworden en wordt het beeld niet meer bepaald door de indeling van het uitvaartcentrum.

Voor het gebouw hebben we een scala aan nieuwe mogelijkheden getekend. Van kleine verhuurbare bedrijfsruimtes tot het gebruik als één geheel. De eigenaar droomt van een penthouse op de bovenste verdieping, wat heel goed mogelijk is.

Recent zijn er gesprekken gevoerd met een aantal huisartsen, een fysiotherapeut en een apotheker, die er een medisch centrum willen vestigen. De eerste verkenningen hiervoor zijn heel positief. We hopen dat we met deze nieuwe functie ook dit gebouw weer een betekenis voor gebruikers en omgeving kunnen geven.

Herbestemmen blijft het feest van de onbeperkte mogelijkheden, kansen benutte en gebruiksmogelijkheden herkennen. We hopen nog veel te mogen herbestemmen. In het verleden is er veel ongeïnteresseerde “rommelarchitectuur” gebouwd die ze wat mij betreft zo snel mogelijk mogen slopen en vervangen door wel met liefde en zorg ontworpen en gebouwde architectuur.Gelukkig is er in het verleden ook te over met liefde en zorg ontworpen en gebouwd. We leven wat dat betreft op de schouders van de rijke geschiedenis van onze voorouders. Veel waardevolle oude gebouwen zijn vervallen en wachten onnodig een triest einde. Vaak komt er ongeïnteresseerde, op geld verdienen gerichte nieuwbouw voor terug.Ik hou graag een pleidooi voor het zinvol behouden van wat van waarde is. Haar een nieuw leven te geven via zinvolle herbestemming met dito architectuur. Veel van waarde is verdwenen. Laten we het goede behouden en haar kansen volop benutten. Pas op voor slecht werk van gemakzuchtige plannenmakers. Herbestemmen vraagt om vakmanschap in ontwerp en uitvoering. Een goed ontworpen plan kan veel onnodige kosten besparen en decennia lang optimaal
gebruiksplezier bieden.

Slopen kun je maar één keer.

Leeuwarden, 6 maart 2010

Johan Sijtsma
Architect AVB BNA

Naar boven